T E C H T A L K
Het
komt helaas nog regelmatig voor, dat na aanschaf en montage van een nieuwe
turbo of turbo binnenwerk men mij redelijk bedroefd belt, met de mededeling dat
de turbo, na zeer korte tijd reeds, soms al tijdens een proeftrek “overleden”
is!
Om
onze sport “in leven” te houden lijkt het me een goede zaak, dat we elkaar
helpen met goede informatie..
Lees daarom bijgaande informatie eens rustig
door en doe er je voordeel mee!
Allereerst is in
de praktijk helaas maar al te vaak gebleken, dat het zogenaamde ‘testen’ en
thuis ‘proeftrekken’ een redelijk gevaarlijke zaak is voor de levensduur van de
turbo.
Ik kan me goed
voorstellen, dat de neiging hiertoe vaak aanwezig is, maar doe het maar gewoon
niet! Vaak wordt de trekker op de weg op
snelheid gebracht, pootje op de rem om te zien hoever de drukmeter komt… en dan
gebeurt het.. rem los en gas dicht…!
Op het moment dat
deze laatste 2 handelingen worden uitgevoerd, staat de turbo nog volop massa
luchtvolume te produceren.. deze terugslag luchtgolf kan nergens anders heen
dan naar de inlaat van de turbo… het compressorwiel krijgt zijdelings ‘een klap
voor zijn kop’ en drukt vaak de oliefilm (slechts zo dik als een mensenhaar..
0.008 tot 0.015 mm..!!!) van het glijlager aan de compressorkant weg.. even
koper op ijzer dan bij het glijlager… in heftiger gevallen loopt het wiel even licht
(of zwaar) aan tegen het huis… met als gevolg directe turboschade…!!!
Wat de rotor aan
de compressorzijde om de oren krijgt is ongeveer hetzelfde, als twee lui aan
een touw trekken en de ene laat plots stiekem los.. gevolg… je gaat op je rug…!
Soms is de schade
nog niet direct waarneembaar, maar dan sneuvelt de turbo later snel voor de
sleepwagen, door lagerschade en mogelijk wielschade met gevaar voor onbalans, de
enige juiste plek waar getest dient te worden?!!!! De sleepwagen dus…!
Dus… geen
kettingen aan de boom.. shovels er achter enzovoort.. het gaat meestal veel te
abrupt en daar voelt met name het glijlager compressorzijde en het axiaallager
van de turbo zich niet echt lekker bij.. oppassen dus..
Ik zie het meestal
snel aan het schadebeeld tijdens de autopsie van het lijk.. alleen kunnen de
daders zich dan jammer genoeg meestal ‘weinig tot niets herinneren’ van de
aanslag.. die ze zelf gepleegd hebben.. want ja… moordaanslagen worden gestraft
en kosten geld…!
Dus… hou jezelf
niet voor de gek.. en wees uiterst voorzichtig daar mee..!
Ook het gas snel
dichtgooien na een full pull kan hetzelfde effect geven… de turbo draait nog
volop.. dus bij dan al lage motortoeren
aan het eind.. liever eerst de koppeling vrij..
en dan rustig het
gas dicht! En ook geen ‘showgas’ even daarna.. nog een klap… brr..!
BELANGRIJKE
MONTAGE-VOORSCHRIFTEN !
Controles voor montage van de turbo:
Controleer
het uitlaatspruitstuk zorgvuldig op eventuele losse deeltjes, zodat deze
tijdens het opstarten het turbinewiel niet kunnen beschadigen.
Ververs zonodig de motorolie en vernieuw het oliefilter.
Controleer de olie toe- en afvoerleidingen van de turbo
op vervuiling en/of verstopping om een goede smering te waarborgen.
Bij nieuwe opbouw en gebruik van vernippelde
verbindingen; olietoevoer- binnendiameter minimaal 6 millimeter, dus ook de
eventuele nippels!
Het gebruik van smeerolie van goede kwaliteit is een must
voor “high performance applications”.
Bij hoge bedrijfstemperaturen en hoge rotorsnelheden wil
dit nogal eens voor problemen zorgen bij de smering van het axiaal-lager en
bijbehorende draagvlakken van axiaallager-ring en
zuigerveerbus/axiaallagerring-combinatie.
MONTAGE
Gebruik uitsluitend nieuwe pakkingen bij montage van de
turbo!
NOOIT VLOEIBARE PAKKING GEBRUIKEN!
Gebruik hiervan kan de oliekanalen in het lagerhuis naar
de radiaallagers en het axiaalllager verstoppen!
Dit kunnen de gevolgen zijn… en dan de rest van minimaal
het binnenwerk ook naar de Filistijnen… dus oppassen…! Dit soort schade kan ook
ontstaan, zonder verstoppingen dan, bij een foutieve opstartprocedure, daar
over later meer.
VOORDAT DE TURBO WORDT GEMONTEERD
Vul het lagerhuis van de turbo
met nieuwe motorolie via zowel de olie-inlaat, als olie-retour zijde, zet de
turbo even neer en draai de rotor enige malen met de hand rond. Kantel de turbo
en herhaal dit nogmaals.
Monteer de olietoevoerleiding, maar sluit de
olie-retourleiding nog niet aan!
ONTLUCHTEN WORDT VAAK VERGETEN!
Torn de motor zonder deze te starten, totdat er een
regelmatige oliestroom zichtbaar wordt uit de olie-retour.
Op deze wijze wordt de olietoevoerleiding ontlucht en is
gegarandeerd, dat alle rotordelen en lageringen voldoende zijn voorgesmeerd.
Monteer nu de olie-retourleiding aan de turbo.
STARTEN
De motor is nu startklaar. Laat
de motor na opstarten minimaal enkele minuten stationair draaien, voordat het
toerental wordt opgevoerd.
Raak niet in paniek, als her en
der wat olie lekt in eerste instantie! Dit is een veel voorkomend verschijnsel
bij nieuwe turbo’s. De afdichting wordt hoofdzakelijk verzorgd door de
positieve druk in beide huizen (uitlaatdruk en turbodruk), de zuigerveren aan
beide zijden van de turbo-rotor zijn hoofdzakelijk om spatolie tegen te houden
en ook om
kontakt van hete uitlaatgassen
met de smeerolie te voorkomen, het zijn gas-afdichtingen,
geen typische oile-afdichtingen!
Zodra de motor belast wordt en er
positieve drukken zijn in de huizen, is de eventuele
olielekkage verholpen!
Controleer nogmaals alle afdichtingen en slangklemmen van
de turbo bij draaiende motor (lucht, olie, uitlaatgassen) op eventuele
lekkages.
Deze opstartprocedure raad ik aan
elke maal dat de turbo van de motor verwijderd is geweest en ook met name na de
winterperiode, wanneer de motor langdurig heeft stilgestaan!
Smeeroliegebrek, zelfs van enkele seconden, zal altijd
als eerste het axiaallager beschadigen op de loopvlakken.
Hierdoor ontstaat axiaallager speling en zal
aanloopschade ontstaan aan de wielen, waar door weer onbalans en soms totale
beschadiging van het binnenwerk of van de complete turbo!
Wees geen dief van je eigen zak en doe het!
Zijn er vragen, ik ben altijd bereid mee te denken! Dus
neem dan even contact op.